Honderden daders kregen lagere straf wegens vertraging proces

Honderden daders van zware misdrijven als moord, verkrachting en kindermisbruik, hebben de afgelopen jaren strafvermindering gekregen omdat hun strafzaken te lang duurden. Uit een inventarisatie van RTL Nieuws blijkt dat sommigen daardoor tot drie jaar minder lang de gevangenis in hoefden.

Verdachten hebben recht op een uitspraak binnen een vastgestelde termijn, maar in de praktijk worden die termijnen regelmatig overschreden. De rechter kan dat compenseren door de straf in te korten.

RTL analyseerde 156.000 vonnissen uit de periode tussen 2008 en juli 2026. In 669 gevallen kregen daders strafcompensatie voor een te trage afhandeling van hun zaak. Het gaat daarbij om het volledige strafproces, van politieonderzoek tot berechting.

Overschrijding redelijke termijn

Die vertragingen komen steeds vaker voor: halverwege dit jaar waren er al meer strafkortingen dan in heel 2022. De oorzaken daarvan zijn heel divers: zo hebben bijvoorbeeld de coronapandemie en de hack bij het Openbaar Ministerie de vertragingen verergerd.

De zaken waarbij dat gebeurt lopen uiteen. Zo kreeg iemand die was veroordeeld voor een poging tot moord drie jaar strafvermindering. Een vader die zijn dochter verkrachtte kreeg twee maanden strafvermindering. Ook een docent die seks had met een minderjarige leerling tijdens een schoolkamp kreeg twee maanden strafvermindering.

Actie geëist

De Raad voor de Rechtspraak, de politie en het Openbaar Ministerie laten in een reactie aan RTL weten de vertraging en de te lange duur van strafzaken te herkennen en te betreuren. Ook de Algemene Rekenkamer is kritisch over de trage afhandeling van strafzaken.

De waakhond die de overheid controleert trok daar al vaker aan de bel. "De opeenvolgende ministers hebben gezegd dat het beter moet. Ze hebben daar ook concrete doelen voor geformuleerd, maar die doelen worden niet gehaald", zegt Ewout Irrgang van de Algemene Rekenkamer. "We zien dat sinds 2019 de doorlooptijd in geen enkel jaar gehaald is."

De Tweede Kamer wil dat minister van Justitie en Veiligheid David van Weel de vastgelopen strafrechtketen nu echt gaat aanpakken.

'Drastische veranderingen nodig'

Van Weel erkent dat slachtoffers worden benadeeld door de lange duur van strafzaken. "Je wil dit achter je kunnen laten en door met je leven", zegt de minister. Op het onderzoek naar strafverminderingen door RTL Nieuws wil hij niet "een op een" ingaan, omdat hij de vonnissen niet zelf heeft geanalyseerd. Wel erkent hij dat er actie moet komen: "Ja, de keten zit verstopt. Er moeten dingen drastisch veranderen."

Op de vraag waarom het zo lang duurt voordat verbeteringen te zien zijn, zegt de minister: "Er zit geen onwil van mijn kant. We willen dit allemaal oplossen. Als het makkelijk was geweest, hadden we dit jaren geleden al opgelost. Het is dus blijkbaar een moeilijk probleem."